Bỏ qua tới nội dung
peer.
Chuyển đến nội dung chính

Viết & cấu trúc bản thảo

Cấu trúc IMRaD: viết bài báo khoa học theo chuẩn quốc tế

Introduction, Methods, Results and Discussion — vai trò của từng phần và lỗi thường gặp ở mỗi phần. Khung trình bày chuẩn giúp reviewer thấy ngay đóng góp của bạn và giảm số vòng revision.

Biên soạn bởi peer · Cập nhật tháng 6/2026 · khoảng 8 phút đọc

Phần lớn bài báo khoa học quốc tế đều theo một khung trình bày chung gọi là IMRaD — Introduction, Methods, Results and Discussion (chữ “a” chỉ là liên từ and; Results và Discussion có thể viết thành hai mục tách riêng hoặc gộp tuỳ tạp chí). Đây không phải quy định cứng nhắc mà là khuôn mẫu đã thống trị bài báo khoa học từ thập niên 1970 vì nó phản chiếu đúng logic của một nghiên cứu (Sollaci & Pereira, 2004). Hiểu vai trò từng phần giúp reviewer thấy ngay đóng góp của bạn — và giúp bạn tránh nhiều vòng “revision” tốn thời gian.

Vì sao IMRaD lại quan trọng

Editor và reviewer đọc bài theo một “bản đồ” quen thuộc: họ tìm câu hỏi nghiên cứu ở Introduction, kiểm tra độ tin cậy ở Methods, đối chiếu số liệu ở Results và đánh giá diễn giải ở Discussion. Khi bài đi đúng khung này, người đọc đánh giá được nhanh và công bằng; khi lệch khung, họ mất phương hướng và dễ nghi ngờ chất lượng (Hoogenboom & Manske, 2012). Một mẹo thực dụng: nhiều người viết Methods và Results trước, rồi mới viết Introduction và Discussion — vì hai phần giữa bám sát việc bạn đã thực sự làm.

Introduction: trả lời “vì sao nghiên cứu này cần thiết”

Introduction đi từ bối cảnh rộng đến khoảng trống tri thức (research gap) mà bài lấp, rồi kết bằng mục tiêu/câu hỏi nghiên cứu cụ thể. Đừng biến nó thành một bài tổng quan tài liệu dài dòng: chỉ trích những nghiên cứu trước thật sự dẫn tới khoảng trống của bạn. Lỗi thường gặp là không nêu rõ đóng góp mới, khiến reviewer tự hỏi “bài này thêm được gì?”.

Methods: đủ để người khác tái lập

Tiêu chí vàng của Methods là tái lập (reproducibility): một nhà nghiên cứu khác đọc xong có thể tái lập nghiên cứu của bạn. Mô tả đủ thiết kế, đối tượng/mẫu, biến số, công cụ và cách phân tích. Đây cũng là nơi bạn nên tuân thủ reporting guideline phù hợp loại nghiên cứu (ví dụ STROBE cho nghiên cứu quan sát, PRISMA cho tổng quan hệ thống) để không bỏ sót thông tin bắt buộc (Page et al., 2021; von Elm et al., 2007) — xem chi tiết ở bài chọn checklist báo cáo.

Results: trình bày, không diễn giải

Results chỉ trình bày kết quả một cách khách quan — số liệu, bảng, hình — theo trình tự khớp với câu hỏi nghiên cứu. Việc diễn giải ý nghĩa để dành cho Discussion. Lỗi phổ biến: lặp lại toàn bộ số trong bảng vào phần chữ (nên nêu xu hướng chính và dẫn tới bảng/hình), hoặc lén đưa nhận định chủ quan vào đây.

Discussion: trả lời “kết quả này nghĩa là gì”

Discussion mở bằng câu trả lời cho câu hỏi nghiên cứu, đặt kết quả vào bối cảnh các nghiên cứu trước (khớp hay khác, vì sao), nêu hạn chế (limitations) một cách trung thực, rồi gợi ý hướng tiếp theo. Đừng “thổi” kết luận vượt quá dữ liệu — đây là lỗi reviewer Q1/Q2 soi rất kỹ. Thừa nhận hạn chế đúng mức làm bài đáng tin hơn, không yếu đi (Cals & Kotz, 2013).

Những gì bao quanh IMRaD

Ngoài bốn phần lõi, một bản thảo hoàn chỉnh còn có tiêu đề, abstract, từ khoá, tài liệu tham khảo và các tuyên bố (đóng góp tác giả, xung đột lợi ích). Trình tự viết hợp lý thường là: hoàn thiện Methods/Results trước, rồi Introduction/Discussion, và viết abstract sau cùng khi đã biết chính xác bài nói gì (Kotz & Cals, 2013). Cấu trúc bài báo và trật tự các phần cũng được chuẩn hoá trong khuyến nghị quốc tế về bản thảo (International Committee of Medical Journal Editors [ICMJE], n.d.).

peer đồng hành cùng bạn

peer cố vấn theo mô hình Outline → Bản thảo → Hoàn thiện: cùng bạn dựng khung IMRaD, rà từng phần xem đã đủ và đúng vai chưa, trước khi bạn nộp — còn nghiên cứu và bản thảo luôn là của bạn. Bạn có thể xem dịch vụ biên tập & hoàn thiện bản thảo hoặc tư vấn công bố quốc tế Q1/Q2.

Tài liệu tham khảo

  1. Cals, J. W. L., & Kotz, D. (2013). Effective writing and publishing scientific papers, part VI: Discussion. Journal of Clinical Epidemiology, 66(10), 1064. jclinepi.com
  2. Hoogenboom, B. J., & Manske, R. C. (2012). How to write a scientific article. International Journal of Sports Physical Therapy, 7(5), 512–517. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3474301/
  3. International Committee of Medical Journal Editors. (n.d.). Preparing a manuscript for submission to a medical journal. ICMJE. https://www.icmje.org/recommendations/browse/manuscript-preparation/preparing-for-submission.html
  4. Kotz, D., & Cals, J. W. L. (2013). Effective writing and publishing scientific papers, part I: How to get started. Journal of Clinical Epidemiology, 66(4), 397. jclinepi.com
  5. Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., et al. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
  6. Sollaci, L. B., & Pereira, M. G. (2004). The introduction, methods, results, and discussion (IMRAD) structure: A fifty-year survey. Journal of the Medical Library Association, 92(3), 364–371. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC442179/
  7. von Elm, E., Altman, D. G., Egger, M., Pocock, S. J., Gøtzsche, P. C., & Vandenbroucke, J. P. (2007). The Strengthening the Reporting of Observational Studies in Epidemiology (STROBE) statement: Guidelines for reporting observational studies. PLoS Medicine, 4(10), e296. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.0040296
← Quay lại Thư viện kiến thức

Muốn áp dụng vào chính nghiên cứu của bạn?

Đặt một buổi tư vấn để peer cùng bạn đánh giá tạp chí mục tiêu và phác lộ trình công bố phù hợp.

Đặt lịch tư vấn